De behandeling van cytomegalovirusinfecties (CMV) tijdens de zwangerschap verschilt in België nog steeds sterk per zorgverlener. In een nieuwe klinische gids die woensdag is gepubliceerd, streeft het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) naar harmonisatie van de aanpak en verbetering van de zorg, terwijl het pleit voor een tijdelijke vergoeding van valaciclovir met systematische gegevensverzameling.

De gids gaat over de diagnose, behandeling en opvolging van CMV-infecties, waarbij de nadruk ligt op de kwesties die door professionals in het veld en patiëntenvertegenwoordigers als het meest relevant worden beschouwd.

Een veelvoorkomende infectie met uiteenlopende gevolgen
CMV is een veelvoorkomend virus dat bij gezonde mensen doorgaans goedaardig is, maar tijdens de zwangerschap op de foetus kan worden overgedragen. Deze overdracht kan leiden tot hersenafwijkingen, groeiachterstand of andere aandoeningen.

Bij de geboorte zijn de klinische beelden heterogeen. “Een klein aantal kinderen dat aanvankelijk geen symptomen vertoont, ontwikkelt later toch gehoorstoornissen en/of neurologische klachten (5-15%).” Omgekeerd zullen bij symptomatische pasgeborenen “tot 90% [...] blijvende problemen ontwikkelen – voornamelijk gehoor- en/of neurologische problemen”.

Het KCE benadrukt dat deze onzekerheid het advies aan ouders bemoeilijkt, aangezien sommigen een zwangerschapsafbreking overwegen wanneer ernstige afwijkingen worden vastgesteld.

Beperkte screening en geen behandeling voor niet-primaire infecties
Bij gebrek aan een vaccin is preventie gebaseerd op hygiënemaatregelen. “0,15 tot 2 % van de zwangere vrouwen raakt tijdens de zwangerschap besmet met CMV”, soms voor het eerst (primaire infectie).

De richtlijn beveelt geen bloedtesten aan om niet-primaire infecties op te sporen, omdat deze onvoldoende nauwkeurig worden geacht. Bovendien “bestaat er geen behandelingsoptie voor niet-primaire infecties tijdens de zwangerschap”.

Valaciclovir in het begin van de zwangerschap: een voorwaardelijke aanbeveling
Bij een primaire infectie rond de conceptie of in het eerste trimester zou een behandeling met een hoge dosis valaciclovir “het risico op symptomen bij de baby kunnen verminderen”. Deze aanbeveling blijft echter onder voorbehoud, vanwege beperkte wetenschappelijke gegevens.

De behandeling is veeleisend, aangezien er “dagelijks 16 pillen moeten worden ingenomen”, en wordt voor deze indicatie niet vergoed. Het KCE merkt op dat dit “een aanzienlijke financiële drempel” vormt, waardoor sommige patiënten de behandeling niet starten of staken.

In deze context beveelt het Centrum het RIZIV aan om valaciclovir tijdelijk te vergoeden, op voorwaarde dat er “systematisch gegevens worden verzameld om de doeltreffendheid en veiligheid op te volgen”.

Beeldvorming: vermijd onnodige onderzoeken na een negatieve vruchtwaterpunctie
Bij vrouwen met een primaire infectie wordt halverwege de zwangerschap een vruchtwaterpunctie uitgevoerd. Wanneer deze negatief is, is het risico op CMV-gerelateerde gevolgen laag.

Het KCE beveelt daarom aan om niet systematisch aanvullende beeldvormende onderzoeken uit te voeren, zoals een MRI of extra echografieën, ook niet bij patiënten die met antivirale middelen worden behandeld.

Behandeling van symptomatische pasgeborenen en behoefte aan gegevens
Pasgeborenen met symptomen van een CMV-infectie kunnen worden behandeld met valaciclovir om het risico op langetermijngevolgen, met name op het gehoor, te verminderen.

Het KCE benadrukt ten slotte dat het beschikbare bewijs nog beperkt is en roept op tot het opzetten van grootschalige studies en tot een systematische registratie van gevallen en behandelingen, om de kennis en de praktijk te verbeteren.