Hoogleraar en gynaecoloog Annemiek Nap (Radboudumc) figureert in een nepvideo op TikTok, een deepfake. Daarin maakt zij zogenaamd reclame voor voedingssupplementen. De deepfake van gynaecoloog Annemiek Nap is geen bizar incident meer, maar een symptoom van een probleem dat de zorgsector veel te lang heeft onderschat.
Als je beseft hoe geloofwaardig zo’n video voor patiënten kan lijken en hoe snel het vertrouwen – het fundament van elke arts‑patiëntrelatie – zo kan eroderen, moeten ook bij ons knipperlichten gaan branden.
Dat een oude opname van Nap zonder scrupules werd misbruikt, toont hoe laagdrempelig en lucratief deze praktijken zijn. Deepfakes zijn niet langer het domein van techneuten; ze zijn een commercieel instrument geworden, ingezet door anonieme platforms die geen enkele verantwoordelijkheid dragen. Het Radboudumc moest zelf een tegenvideo posten om de schade te beperken. Dat is bewonderenswaardig, maar tegelijk pijnlijk: artsen worden gedwongen hun eigen authenticiteit te bewijzen.
Het gaat hier overigens niet om een alleenstaand geval. En telkens opnieuw blijkt dat sociale mediaplatformen traag, onverschillig of ronduit afwezig reageren. Ondertussen blijft de misinformatie circuleren.
De KNMG, tegenhanger van onze Orde, slaat terecht alarm bij onze noorderburen. De kernvraag is: hoe beschermen we de geloofwaardigheid van zorgprofessionals in een digitale omgeving waar beeld en stem geen bewijs van echtheid meer zijn?
De aangekondigde Nederlandse wetgeving die burgers meer zeggenschap moet geven over hun stem en beeltenis is een stap vooruit, maar komt laat. De zorgsector – ook in België – moet beseffen dat deepfakes geen randfenomeen zijn, maar een directe bedreiging voor professionele integriteit en patiëntveiligheid.
Ook bij ons reageerden gynaecologen en dermatologen al in een gelijkaardige case over mlsleidende TikTokfilmpjes, al was er toen nog geen sprake van deepfakes.
> Dermatologie: wanneer TikTok-routines de medische diagnose vertragen
